belantre
ekrivenlektiaprann


ne 2004 la fè enpe plis pase senkant lane depi literati lanng kreyòl la te dekole tout bon vre sou papye ak travay Félix Morisseau-Leroy, youn ekriven ki te sispann ekri an franse pou li te ekri prensipalman an kreyòl. Jounen jodi a lekriti kite fèy papye pou li monte sou granchemen savwa a, entènèt. Noumenm kreyolis, ki pa vle rete dèyè kamyonèt teknoloji a, nou deside kreye youn espas sou granchemen sa a pou nou ekspoze zèv ekriven kreyòl yo sou ekran lakay tout mounn sou latè.

rekonesans

Ekspozisyon travay ekriven kreyòl yo sou entènèt ( granchemen savwa a) se younn nan pi bèl fason pou nou temwaye yo rekonesans nou epi pou nou ankouraje yo kontinye devlope literati ak kilti Ayiti a ak travay literè yo.

zèv chelèn

Ekspozisyon zèv ekriven kreyòl nou yo sou granchemen savwa a, se youn fason pou edikatè Ayisyen toupatou sou latè ansanm ak lòt fouyapòt ki enterese nan literati kreyòl la Ayiti a jwenn zèv chelèn agogo pou travay ansèyman yo ansanm ak pou travay rechèch yo sou literati Ayiti a.

modèl

Nan ekspoze zèv ekriven kreyòl nou yo sou granchemen savwa a, nou ap pote modèl ki ka deklannche plezi lekriti nan lanng kreyòl la nan lespri nouvèl jenerasyon Ayisyen ak lòt kreyolis toupatou sou latè ki ta deside rapousuiv chemen eksperyans lekriti kreyòl la. Tankou tout mounn ki nan chan ledikasyon konnen li, aksyon kreyasyon atizay-bèbèl ak lekriti, se youn aksyon ki kòmanse ak imitasyon, men se elan imitasyon sa a menm ki pral sèvi kòm baz pou kreye nouvote nan kreyasyon literè ak lanng kreyòl la.

pari

Lè nou deside kreye paj ekspozisyon zèv ekriven kreyòl yo, se youn pari nou kase ap pwòp tèt nou. Pari a, se ankouraje kreyasyon zèv chelèn pou devlopman literati kreyòl la nan tout nivo ki ekziste jounen jodi a epitou nan lòt nivo ki gen pou vin fè grèf ak sa ki te la deja yo nan ane ki ap vini yo.

Nou gen espwa nou kab leve defi a, paske kout gidon Moriso-Lewa te kite pou nou sou papye nan ane 1950 yo pa menm ak varyete bèbèl nou jwenn jounen jodi a anba plim Ephèle Milcé, Manno Ejèn oubyen Jean-Claude Martineau ( Koralen). Se kontribisyon pa ou ak kolaborasyon pa ou nan travay ekspozisyon zèv ekriven kreyòl yo sou granchemen savwa a ki pral fè defi noumenm ki lanse pwojè a tounen youn reyalite. Alòs, nou ap tann koutmen ou nan konstriksyon bèl galri zèv ekriven kreyòl Ayiti yo sou granchemen savwa a.

plan travay nou vle swiv pou prezante ekriven nan lanng kreyòl yo
  1. Non legal yo ak non militans yo, si yo genyen younn
  2. Dat yo fèt oubyen youn dat referans ki pou oryante youn lektè
  3. Detay sou fòmasyon akademik yo, lè nou konnen yo. Sa vle di ki nivo etid epi ki diplòm ak nan ki lekòl( lè li nesesè epi si nou genyen li ) Mwen di lè li nesesè, paske mounn lan ka youn bon ekriven epi se segondè li sèlman li konplete.
  4. Karyè mounn lan, si se nesesè. Sa vle di :ki fonksyon mounn lan ap fè nan lavi.
  5. Zèv li pibliye : non zèv la, ane zèv la te soti epi nan ki kategori ( pwezi, woman, teyat, istwakont, lodyans, istwakout eksetera), ansanm ak non mezon edisyon an. Si mounn lan te genyen youn pri literè pou zèv la nou va mete li tou.
  6. Si mounn lan vivan, nan ki vil ak nan ki peyi mounn lan ap viv. Si nou genyen pèmisyon mounn lan, nou kab menm mete telefòn li ak adrès elektwonik li.
  7. Pou bay youn lòsyè sou kreyasyon literè ekriven an, nou sijere: si se youn woman nou va chwazi youn chapit antye. Nou va chwazi chapit ki pi bèl la. Premyèman, paske nou pa pe gen tan pou nou tape tout youn woman sou ekran an, dezyèmman, nou ta renmen pou mounn yo al achte liv sa yo tou. Nan ka kont, istwa, istwakont, eksetera nou va pibliye youn kont tout antye. Men se kont ki pi anfòm lan nou va chwazi. Nan ka pwezi, nou va mete kat osnon senk nan pi bèl tèks nou jwenn nan liv otè a pibliye yo (Tankou nan tout antoloji ki respekte tèt yo se tèks ki pibliye nan liv nou ap pase non pa tèks inedi. )

Nou dwe toujou rete sou labal pou nou konnen ki mounn ki mouri, pou nou kouri fè koreksyon ki esansyèl yo nan dokiman an lè sa rive.

Mounn nou konnen yo nou kab voye plan an ba yo epi mande yo pou yo ekri pwòp nòt biyografik yo daprè plan nou ap voye ba yo a. Lè mounn lan fin voye dokiman an pou nou, nou va edite li daprè enterè nou.

Nou ap prezante dokiman an nan lòd alfabetik daprè non legal mounn lan osnon nan non li genyen ki pi kouran nan lavi ekriven li.

PB (pa blilye): nou pakab mete tout mounn ki ekri nan lis sa a. Se pa paske mounn lan ekri youn grenn zèv pou li konnen li se ekriven pou sa. Si mounn lan pa piblye youn liv nou pa kapab konsidre non li sou lis sa a. Sepandan, nou rekonèt tou gen mounn ki fè non yo epi ki fè lonè ekriven kryòl yo ak youn tèks, sa se ka pyonye nan literati kreyòl la kou Oswald Durand. Lè sa rive, nou va pran desizyon ki nesesè a.

Nou konnen se youn kokennchenn pwojè, men tankou nou abitye di li : «Afwon pa fè ou fè pitit, li fè ou gen pa ou» .




Lionel Hogu ak Michel-Ange Hyppolite (Kaptenn Koukourouj)


designed by E. Etienne --- © copyright 2008 | REKA| all rights reserved